ಥಿಂಪು (ಭೂತಾನ್): ಭೂತಾನ್‌ನ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಸಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ (Glacial Lake Outburst Flood – GLOF) ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಹ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ ಭೂತಾನ್‌ನ ಗಾಸಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಂತಾಫು (Shintaphu) ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರದ ತಡೆಗೋಡೆ ಒಡೆದಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಮೊ ಚು (Mo Chhu) ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏಕಾಏಕಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ, ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯಾದ ಗಾಸಾ ತ್ಸಾಚು (Gasa Tshachu) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ.
ಮೊ ಚು ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಂತಾಫು ಸರೋವರವು ಭೂತಾನ್‌ನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ 17 ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗೋಡೆ ಒಡೆದ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಗಾಸಾ ತ್ಸಾಚು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಪ್ರವಾಹದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. 2021ರ ಆಗಸ್ಟ್ 26ರಂದು ಮೊ ಚು ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ, ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕೇ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಲೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದವು.
ಸದ್ಯ ಪ್ರವಾಹದ ನೀರು ಪುನಾಖಾ ಡ್ಜಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಬೇಸಾ ಗೆವೊಗ್‌ನ ಶ್ರೀಗಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಗಡಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಭೂತಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನ ಧುಬ್ರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶ, ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಮತ್ತು ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೂಚ್‌ಬೆಹಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಡಳಿತವು ಸಂಕೋಶ್ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಯು ಉತ್ತರ ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊ ಚು ಮತ್ತು ಫೊ ಚು (Pho Chhu) ಸೇರಿದಂತೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ನದಿ ಮುಂದೆ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮ ಕೆಳಭಾಗದ ನದಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಉಂಟಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ.
ಭೂತಾನ್‌ನ ಸೌರ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗೂ ಹಾನಿ
ಮೊ ಚು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪ್ರವಾಹವು ಭೂತಾನ್‌ನ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪುನಾಖಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುಮಾ ಗೆವೊಗ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೊಚುಖಾ-ಜೊಮ್ಲಿಂಗ್ಥಾಂಗ್-ರಿಟ್ಸಾ ಚಿವೊಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ನೀರು ಎತ್ತುವ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Solar Irrigation Lifting System) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾಗಶಃ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭೂತಾನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಹಾನಿಯ ನಿಖರ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಬಂದ ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಜೊಮ್ಲಿಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪುನಾಖಾ-ಗಾಸಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದ ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಎಂದರೇನು?
ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರವಾಹ (ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಲೇಕ್ ಔಟ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್ ಫ್ಲಡ್ – GLOF) ಎಂದರೆ ಹಿಮನದಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಸರಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕರಗಿದಾಗ ಅವುಗಳಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಏಕಾಏಕಿ ಹೊರಬಂದು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ.
ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಥವಾ ಅವು ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಂತಹ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರದ ನೀರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಹಿಮ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ತಡೆಗೋಡೆ ಏಕಾಏಕಿ ಒಡೆದಾಗ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ರಭಸವಾಗಿ ಹರಿದು ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರೀ ಮಳೆ, ಭೂಕುಸಿತ, ಹಿಮಪಾತ, ಭೂಕಂಪ ಅಥವಾ ಹಿಮನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು ಒಡೆಯಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಹಗಳು ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿವೆ.
,
